Skuteczność psychoterapii online

 

Korzystanie z psychoterapii jako formy pomocy w radzeniu sobie z trudnościami w życiu bądź okazji do rozwoju osobistego jest coraz bardziej popularne. Wielość spraw, jakimi zajmujemy się na co dzień sprawia, że coraz częściej pojawia się potrzeba zatrzymania się i przyjrzenia się sobie dokładniej przy pomocy specjalisty. Stosunkowo niedawno pojawiła się możliwość rozmowy z psychoterapeutą nie tylko w gabinecie, ale również online. Mogą to być wideo rozmowy, rozmowy telefoniczne bądź czat. Każda z tych form oferuje inny rodzaj kontaktu, natomiast wszystkie umożliwiają wymianę myśli pomiędzy psychoterapeutą a klientem. Wideo rozmowa najbardziej przypomina indywidualną sesję prowadzoną twarzą w twarz. Jedyna różnica polega na tym, że klient może w niej uczestniczyć siedząc w domu, czy korzystając z przerwy w pracy. Zaoszczędza tym samym czas na dojazd do psychoterapeuty. Ponadto zwiększa swoją anonimowość, gdyż nie mija się na korytarzu z innymi pacjentami, co dzieje się w różnego rodzaju poradniach, czy prywatnych gabinetach. Taka forma psychoterapii jest zatem najtańsza i najwygodniejsza z perspektywy klienta.

Pojawia się jednak pytanie, czy psychoterapia online jest równie skuteczna co tradycyjna psychoterapia. Warto przyjrzeć się badaniom, które porównywały te dwie formy psychoterapii. Bazując na wcześniejszych studiach, naukowcy z Uniwersytetu w Zurychu pod kierunkiem prof. Andreasa Maerckera przeprowadzili następujące badanie. Sześciu specjalistów leczyło 62 pacjentów-większość cierpiała na umiarkowaną depresję. W wyniku losowania 32 osoby trafiły do grupy z interwencją internetową, a 30 osób do grupy z interwencją twarzą w twarz. W obu przypadkach terapia składała się z 8 sesji. Psycholodzy stosowali takie same techniki, charakterystyczne dla terapii poznawczo-behawioralnej, gdzie zadania można wykonywać ustnie lub pisemnie. Podczas sesji osoby leczone online realizowały pisemnie jedno wyznaczone wcześniej zadanie, np. kwestionowały negatywny obraz siebie. Pacjenci „tradycyjni” wykonywali to samo na spotkaniu z terapeutą. Efektywność leczenia oceniano głównie na podstawie wyników w Inwentarzu Depresji Becka II (BDI II). Dodatkowo brano pod uwagę występowanie u pacjentów wyobrażeń samobójczych, lęku, poczucia beznadziejności i automatycznych myśli negatywnych. W obu grupach wskaźniki depresji znacząco spadły. Po trzech miesiącach depresji nie można było zdiagnozować u 53% grupy korzystającej z psychoterapii online i 50% grupy uczestniczącej w sesjach psychoterapii tradycyjnej. Po 3 miesiącach od ukończenia leczenia różnica stała się jeszcze bardziej widoczna: depresji nie dało się stwierdzić u 57% osób z grupy internetowej i 42% osób z grupy spotykającej się z terapeutą. Przedstawiciele obu grup byli w podobnym stopniu zadowoleni z leczenia i działań terapeutów. Kontakt z psychologiem był uznawany za osobisty przez 96% grupy pracującej onlinej i 91% grupy tradycyjnej. 
Azy Barak i współpracownicy z Uniwersytetu w Hajfie w 2008 roku zrobili podsumowanie badań w zakresie skuteczności psychoterapii on-line. Dokonali oni przeglądu 92 badań z udziałem łącznie 9764 klientów. Stanowili oni reprezentatywną grupę pod względem wieku, płci, rasy i języka. Autorzy stwierdzili, że „terapia przez internet jest równie skuteczna lub prawie tak samo skuteczna jak terapia twarzą w twarz.”
Murphy i Parnass wraz ze współpracownikami w swoim badaniu „Satysfakcja klienta i porównanie wyników terapii on-line i twarzą w twarz” przeprowadzonym w 2009 roku nie stwierdzili istotnych różnic pomiędzy wynikami klientów uczestniczących w terapii on-line a wynikami klientów terapii twarzą w twarz, mierzonych skalą GAF (GAF jest skalą subiektywnej oceny społecznego, psychologicznego oraz zawodowego funkcjonowania).
Czynniki leczące w psychoterapii wymieniane przez Czesława Czabałę, za Michaelem Lambertem i Benjaminem Oglesem (2004) są związane ze wsparciem, uczeniem się i działaniem. Przyjrzyjmy się po kolei poszczególnym punktom pod kątem występowania ich w psychoterapii online. Skuteczność psychoterapii w głównej mierze wynika z nawiązania pozytywnej relacji pomiędzy psychoterapeutą a klientem. Przymierze terapeutyczne opiera się na empatii, akceptacji i autentyczności terapeuty (Rogers, 1957) oraz na udziale klienta w uzgadnianiu celów psychoterapii i sposobów ich osiągania (Bordin, 1979). Kolejnym ważnym czynnikiem leczącym są korektywne doświadczenia emocjonalne polegające na odreagowaniu uczuć w obecności empatycznego terapeuty, w tym przeżyciu trudnych doświadczeń z przeszłości. Ponadto klienci mają możliwość na nowo trenować rozpoznawanie i wyrażanie uczuć w konstruktywny dla siebie sposób. Psychoterapia daje klientowi nowe możliwości poznania siebie i otoczenia. W zależności od tego, na co głównie kładzie nacisk dana szkoła psychoterapeutyczna, klient w procesie terapii uzyskuje większy wgląd, zmienia własne przekonania oraz ocenę siebie i otoczenia, a także wprowadza w życie nowe zachowania i umiejętności. Dzięki temu może lepiej zadbać o swoje potrzeby, spełniać swoje oczekiwania, wyznaczać sobie nowe cele. Podwyższa tym samym swoją jakość życia, poszerzając źródła pozytywnych emocji i poprawiając relacje z ludźmi. Psychoterapia online , zwłaszcza wideo rozmowy, daje możliwość występowania
wszystkich powyższych czynników leczących, choć nie przeprowadzono dotychczas stosownych badań, które potwierdziłyby ten fakt. Jednakże dzięki i poprzez relację terapeutyczną nawiązaną online klient może wyznaczać cele wspólnie z psychoterapeutą i wprowadzać oczekiwane przez siebie zmiany. Podsumowując, jako pewna nowość psychoterapia online budzi czasem wątpliwości, zwłaszcza psychoterapeutów pracujących tylko w tradycyjny sposób. Natomiast wyniki badań wskazują, że jest ona równie skuteczna, co konwencjonalne metody. Ponadto ma niewątpliwe zalety. Najważniejszą jest dostępność dla klienta, gdziekolwiek mieszka, pod warunkiem że posiada dostęp do internetu. Ponadto istotna jest wygoda związana z faktem, że sesję można odbyć w domu lub aktualnym miejscu przebywania klienta. W niektórych chorobach, takich jak na przykład zaburzenia lękowe może to być argument decydujący o podjęciu leczenia.

Masz pytania? Skontaktuj się z autorem.
Autor: Marta Ziętal – psycholog, psychoterapeuta, terapeuta uzależnień.

 

Bibliografia
Barak, A., Hen, L., Meyran, B. and Na’ama, S. (2008). “A Comprehensive Review and a Meta-Analysis of the Effectiveness of Internet-Based Psychotherapeutic Interventions.” Journal of Technology in Human Services, Vol. 26 (2/4), 109–160.
Bordin, E. (1979). The generalizability of the psychoanalytic concept of the working Alliance. Psychotherapy: Theory, Research and Practice, 16, 252-260.
Czabała, J. Cz. (2006). Czynniki leczące w psychoterapii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Lambert, M. J., Ogles, B. M. (2004). The efficacy and effectiveness of psychotherapy. W: M. J. Lambert (red.), Bergin and Garfield’s Handbook of psychotherapy and behavior change (s. 139-193). New York: John Wiley & Sons, Inc.
Murphy, L. M., Parnass, P., Hallett, R. H., & Mitchell, D. L. (in press). Client satisfaction and outcome comparisons of online and in-person counselling methods. British Journal of Social Work. Wade, Shari L.
Rogers, C. R. (1957). The necessary and sufficient conditions of therapeutic personality change. Journal of Consulting Psychology, 21, 95-103.

Dodaj komentarz