Fobie. Krew, pająki, winda

Zgodnie z tym, o czym wspominałem w transmisjach live, fobia jak jedno z wielu zaburzeń ma swoją genezę w lęku. Fobia to irracjonalny, ukierunkowany zewnętrznie lęk, którego jesteśmy świadomi, i który utrudnia nam zdrowe relacje z samym sobą, i z otoczeniem. Typów fobii istnieje zapewne tyle, ilu jest ludzi dotkniętych tym zaburzeniem. Wymienić można kilka, które są najbardziej powszechne i obrazowe. Są to między innymi agorafobia, fobia społeczna, czy fobia związana z wysokością. Zjawisko fobii podzielić możemy na dwie podstawowe kategorie:

Fobie sytuacyjne

Lęk wywołują sytuacje, w których nie mamy kontroli nad swoim zachowaniem, i ujawnia się on w danym aspekcie sytuacyjnym. Przykładem fobii sytuacyjnej może być uporczywe mycie rąk w towarzystwie obcych ludzi, czy poruszanie się windą. Mamy wtedy przeświadczenie o tym, że otoczenie zauważy anomalię w naszym zachowaniu, ale i tak nie potrafimy się kontrolować. To powoduje wyzwolenie się lęku już w sytuacji pomyślenia o sytuacji lęko-twórczej.

Możliwym jest też, że lęk wywołany przez bodziec przeistoczy się w lęk paniczny, który wywoła hiperwentylację i poważne objawy somatyczne. Często występowanie fobii sytuacyjnych łączy się z depresją, a poprzez to z sytuacją przewlekłego unikania otoczenia zewnętrznego, i sytuacji bodźcowych. Przyczynia się to z kolei do tworzenia obrazu świata jako miejsca niebezpiecznego i nieprzewidywalnego.

Fobia specyficzna

Fobia specyficzna jest to lęk bardziej zauważalny, jaskrawy. Lęk ukierunkowany jest wtedy na konkretne przedmioty w otoczeniu. Najbardziej powszechnymi są fobie związane ze zwierzętami, z krwią, chorobami, śmiercią.

W zależności od nurtu terapeutycznego wyróżnić możemy kilka teorii odnoszących się do ontogenezy fobii.

Nurt behawioralny nacisk w genezie fobii kładzie na warunkowaniu zachowań. To tak jak w przypadku psa Pawłowa. Połączenie zachowania z bodźcem warunkującym odbywa się na zasadzie nieświadomego powiązania zachowania lękowego, z bodźcem. Kiedy w dzieciństwie odczujemy silny, nagły lęk, nasz mózg w sytuacji niejasnego bodźca będzie próbował znaleźć jakiś powód naszego stanu. Kiedy w tym samym czasie dostrzeżemy spacerującego po podłodze pająka, nieświadomie możemy połączyć stan odczuwanego lęku, z obrazem niegroźnego zwierzęcia. Kiedy nasze spostrzeżenia nie zostaną w późniejszym okresie zweryfikowane, i brak będzie świadomości z rzeczywistego triggera lękowego, to zaczniemy umacniać swoje przekonanie o tym, ze pająki wywołują u nas paniczny lęk. Tu dochodzimy do zapętlania i wzmacniania się fobii. Bardzo często w taki sposób powstają też inne zaburzenia. Mowa tu o fetyszach, w których ukierunkowanie popędu seksualnego (zamiast lęku), odbywa się losowo i jest później wzmacniane. Teorie behawiorystyczne zakładają także powtarzanie wzorców zachowań swoich rodziców, czy tez otoczenia znaczącego dla jednostki na zasadzie introjekcji , czy też innych mechanizmów przyswajania sobie schematów zachowań.

Nurt psychoanalityczny genezy zachowań lekowych dopatruje się natomiast w zjawiskach opisanych jako: regresja, przeniesienie, projekcja, czy wyparcie.

Ważnym elementem teorii jest też podkreślenie, ze lęk jako taki nie jest niczym złym. Jest on ewolucyjnie potrzebny, i niejednokrotnie zapewniał on przetrwanie gatunku. Lęk jednak jest stopniowalny, i nie może tu być mowy o przydatności lęku zdiagnozowanego jako fobia.

Poniżej klasyfikacja fobii wg wykazu ICD-10

http://apps.who.int/classifications/icd10/browse/2010/en#/F40

Szacuje się , że częstość występowania nasilonej, stałej fobii wielkość rzędu to 1.5-3.7% w populacji.

W zależności od rodzaju częstość występowania fobii jest różna. W przypadku fobii społecznej to nawet 12% populacji. Fobia społeczna często współwystępuje z napadami leku panicznego, uogólnionego, z zaburzeniami obsesyjno-kompulsywnymi, alkoholizmem, depresją, czy zaburzeniami odżywiania. Najczęściej stosowanymi metodami leczenia są strategie terapii poznawczo behawioralnych. Zaliczamy do nich:

  1. Restrukturyzacja poznawcza- zmienianie systemu poznawczego, sposobu przetwarzania informacji, a poprzez to zmienienia relacji między sobą a otoczeniem
  2. Ekspozycja- ekspozycja in vivo( w wyobraźni), na sytuację lękową
  3. Psychoedukacja
  4. Trening umiejętności społecznych

Zaburzenia lękowe, w tym fobie, leczy się także za pomocą środków farmakologicznych. Jeśli zauważasz u siebie, lub u kogoś w Twoim najbliższym otoczeniu ten rodzaj problemu, zgłoś się na terapię, i udaj się do psychiatry. Tak kompleksowe leczenie z pewnością pomoże Ci uporać się z tym stanem.

Dodaj komentarz